روند بهبود زخم

روند بهبود زخم

بهبود زخم، روندی است که با حذف بافت های آسیب دیده و بی جان، با هدف پر کردن حفرات و یا ترمیم پوست آسیب دیده همراه می باشد. در طول این دوره، زخم ها بیشتر نسبت به آسیب و ضربه حساس اند و به همین خاطر، به مراقبت بیشتری نیاز دارند.

جهت تسهیل روند بهبودی، مهم است که ابتدا درجه زخم و شدت آسیب، و سپس میزان موفقیت درمان و روند بهبود زخم تشخیص داده شود.

در این مقاله، به بررسی روند بهبود زخم و عوامل موثر بر روند بهبود می پردازیم.

روند بهبود زخم

روند بهبود زخم

در برخی موارد، زخم ها با مراقبت های اولیه درمان می شوند. این قبیل زخم ها در کل زخم هایی هستند عاری از هر گونه آلودگی و عفونت. زخم های جراحی و یا برخی بریدگی ها، نمونه هایی از این قبیل زخم ها هستند که کمترین میزان اسکار و یا جای زخم را برجای می گذارند.

اما در زخم های مزمن که در آن ها لایه های عمقی تر پوست نیز درگیر شده و بخش عمده ای از بافت از دست رفته است، روند بهبود زخم با سرعت آهسته تری طی می شود و مراحل زیر باید طی شود:

رشد بافت جدید جهت پر شدن حفره و سوراخ ایجاد شده، انقباض جهت بسته شدن زخم و در نهایت رشد پوست جدید. بعد از بهبود این قبیل زخم ها، شاهد تشکیل بافت اسکار نسبتا بزرگ در ناحیه خواهیم بود. زخم بستر، زخم های دیابتی و زخم های ساق، نمونه هایی از این قبیل زخم ها هستند.

در برخی موارد، به دلیل عفونی شدن زخم، ابتدا باید نسبت به دبرید و برداشتن مواد زائد و آلوده از روی زخم اقدام شود و فرصتی برای تشکیل بافت گرانوله و پوشش دهی فاشیا، استخوان و تاندون نیاز می باشد.

 عوامل موثر در روند بهبود زخم

عواملی مانند سن، بیماری، مصرف دارو، عوامل اجتماعی و روانی، و یا ترکیبی از عوامل گفته شده، باعث به تاخیر افتادن روند بهبود زخم می شوند. در واقع می توان گفت، هر گونه شرایطی که باعث کاهش خونرسانی به بستر زخم شوند، باعث مختل شدن روند بهبود زخم نیز خواهند شد، اختلالاتی مانند بیماری های عروقی، بیماری هایی مانند آسم و سرطان ریه و یا دیابت از جمله این شرایط و اختلالات هستند.

طی شدن دوره نقاهت، روش های جراحی و تحمل درد بعد از جراحی، می تواند منجر به بروز استرس و اضطراب در فرد شود، که خود یکی از عوامل موثر در مختل شدن روند بهبود زخم می باشد.

مشخصات زخم نیز بر روند بهبود زخم تاثیر می گذارد. نوع بافت، عفونت و التهاب، نبود رطوبت، دمای زخم و میزان اکسیژن رسانی به زخم و بافت های اطراف، همگی از جمله مواردی هستند که بر روند و سرعت بهبود و ترمیم زخم تاثیر می گذارند.

صرف نظر از نوع زخم، بهبود زخم شامل چهار مرحله می باشد:

توقف خونریزی که اصطلاحا هموستاز نام دارد- مرحله التهاب- مرحله رشد- و مرحله بلوغ و تکامل زخم.

بعد از هر گونه آسیب و بروز زخم، خونرسانی به ناحیه درگیر محدود می شود. ابتدا فیبرهای کلاژنی موجود در ناحیه درگیر فعال می شوند و با آزاد شدن مواد شیمیایی و چسبیدن پلاکت ها به هم، خون منعقد خواهد شد.

مرحله التهاب بلافاصله بعد از انقباض رگ ها و افزایش جریان خونرسانی به ناحیه آسیب دیده، همزمان با هجوم ماکروفاژها و نوتروفیل ها به ناحیه، اتفاق می افتد. در چنین شرایطی، مواد زائد و مرده، باکتری ها و سلول های آسیب دیده از روی زخم برداشته خواهند شد، و زخم وارد مرحله بعد خواهد شد.

درد، التهاب و قرمزی از جمله علائمی هستند که نشان می دهد زخم در مرحله التهابی به سر می برد و بسته به ماهیت زخم و شرایط جسمانی بیمار بعد از چند روز برطرف خواهند شد.

مرحله رشد نیز از روز سوم بهبود آغاز و تا هفته سوم ادامه می یابد. در این مرحله، بافت ها و رگ های خونی جدید که متشکل از کلاژن و الاستین هستند، تشکیل می شوند تا پوست جدید در ناحیه آسیب تولید شود. کلاژن و الاستین، استحکام و قوام بیشتری به پوست می دهند.

در پایان، زخم وارد مرحله تکامل خواهد شد. این مرحله شامل انقباض زخم و تشکیل مجدد کلاژن و تولید پوست جدید در ناحیه آسیب دیده می باشد. این نکته را در نظر داشته باشید که در این مرحله، زخم در برابر آسیب حساس تر است و مراقبت بیشتری نیاز می باشد.

نتیجه گیری

در طول دوره درمان و بهبود زخم، آگاهی داشتن از علائم بالینی التهاب و یا عفونت از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. برخی علائم بروز عفونت عبارتند از:

  • تشدید درد
  • طولانی شدن التهاب
  • افزایش قرمزی
  • افزایش ترشح و یا تغییر بوی ترشح
  • تغییر در رنگ و یا دمای زخم

عفونی شدن زخم و یا طولانی شدن مرحله التهاب، باعث ادامه دار شدن روند بهبود زخم می شود. بررسی دائمی زخم از دیگر مواردی است که می تواند علت عدم بهبودی را مشخص کند. تعیین و آگاهی داشتن از مرحله زخم، به درمان موثر، محافظت از زخم و تسریع روند بهبودی کمک می کند.

Source: https://healthtimes.com.au/hub/wound-care/59/practice/bf1/wounds-and-the-normal-healing-process/130/

سایر مقالات

کلینیک درمان دیابت

بهبود زخم جراحی

درمان زخم باز

پاسخ

11 − دو =